به گزارش خبرنگار مهر، اظهارات اخیر دونالد ترامپ، رئیسجمهور سابق آمریکا، مبنی بر معرفی خود با القابی شبیه به شخصیتهای مذهبی، بار دیگر بحث درباره مرزهای آزادی بیان و هتک حرمت مذهبی را در نظامهای حقوقی غربی برانگیخته است. برای بررسی این موضوع با امیرحافظ سلیمانی، وکیل پایه یک دادگستری و حقوقدان، گفتگو کردهایم.
سلیمانی، در پاسخ به این سوال که آیا اظهارات ترامپ که خود را با القاب مذهبی شبیه حضرت عیسی معرفی کرده است، میتواند در غرب جرم تلقی شود؟ گفت: از منظر حقوقی، پاسخ کوتاه این است که در کشورهای غربی، بهویژه ایالات متحده، چنین اقداماتی بهطور مستقیم جرم نیست. آزادی بیان در این کشورها حق بنیادین است و حتی رفتارهای تحریکآمیز، تمسخرآمیز یا موهن نسبت به شخصیتهای مذهبی معمولاً تحت حمایت این اصل قرار میگیرند. اما اجازه دهید صریح باشم، ترامپ با چنین اظهاراتی نه تنها حرمت یک دین جهانی را لگدمال کرده، بلکه بهشدت از جایگاه خود سوءاستفاده کرده است. از منظر اخلاقی، سیاسی و اجتماعی، این رفتار مصداق بارز هتک حرمت عمومی است. این اظهارات به هیچ وجه در شأن یک رئیسجمهور نیست و نشاندهنده بیتوجهی کامل به اصول ابتدایی احترام مذهبی و فرهنگی است.
وی در پاسخ به سوال دیگری که آیا محدودیتی قانونی برای چنین رفتارهایی در نظامهای غربی وجود دارد؟ توضیح داد: محدودیتها بسیار محدودند. تنها در صورتی که چنین گفتارهایی مستقیماً منجر به نفرتپراکنی علیه گروههای مذهبی، تشویق به خشونت یا اخلال در نظم عمومی شود، قانون امکان مداخله دارد. در عمل، اظهارات ترامپ در چارچوب قانونی قابل پیگرد نیست، اما از نظر افکار عمومی و رسانهها، او شدیداً زیر ذرهبین انتقادهای تند قرار گرفته است.
سلیمانی در پایان گفت: حقیقت تلخ این است که در نظامهای لیبرال، آزادی بیان تا جایی گسترده است که حتی رفتارهای موهن و غیرمسئولانه یک سیاستمدار، مانند ترامپ، میتواند قانونی باقی بماند. اما این به معنای بیاهمیت بودن پیامدهای اجتماعی و فرهنگی نیست. وقتی کسی با جایگاه خود چنین اظهاراتی را بیان میکند، به شعور و اعتقادات میلیونها نفر بیاحترامی میکند و اعتماد عمومی نسبت به نهادهای سیاسی را تضعیف میکند. در واقع، ترامپ با این رفتار، آزادی بیان را به ابزاری برای توهین آشکار به باورهای مذهبی و سیاسی مردم تبدیل کرده است و این از نظر اخلاقی و اجتماعی به هیچ وجه قابل پذیرش نیست.
